عطسه بعد از عمل بینی: آیا خطرناک است و چگونه باید عطسه کرد؟

عطسه بعد از عمل بینی در بیشتر موارد خطرناک نیست، اما در چند هفتهٔ نخست باید آن را با دهان باز و بدون نگه‌داشتن هوا انجام دهید تا فشار کمتری به بینی وارد شود. گرفتگی چندهفته‌ای بینی و ترشح خونابه‌ای پس از جراحی طبیعی است. رعایت مراقبت‌های بعد عمل بینی خطر خونریزی را کم می‌کند و بهبودی را آسان‌تر می‌سازد. در ادامه می‌خوانید عطسه بعد از عمل بینی طبیعی است یا نه، ضرر دارد یا ندارد، چند روز باید مراقب بود، چگونه می‌توان از آن جلوگیری کرد و در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه کرد.

آیا عطسه بعد از عمل بینی ضرر دارد؟

عطسهٔ کنترل‌شده با دهان باز معمولاً ضرر چندانی ندارد، اما خروج شدید هوا از راه بینی یا نگه‌داشتن عطسه می‌تواند خطر خونریزی را بالا ببرد. راهنمای بیمارستان Royal Berkshire عطسه را در بخش کاهش خطر خونریزی آورده است. انجمن The Aesthetic Society نیز خونریزی را مهم‌ترین نگرانی پس از جراحی می‌داند و می‌گوید این عارضه ممکن است از چند روز تا ۲ یا ۳ هفته بعد از عمل رخ دهد. در منابع بررسی‌شده، مطالعهٔ کنترل‌شده‌ای دربارهٔ تغییر شکل بینی در اثر عطسه دیده نشد.

آیا عطسه بعد از عمل بینی طبیعی است؟ علت عطسه زیاد

بله، عطسه و گرفتگی بینی پس از جراحی شایع است. بر پایهٔ راهنمای Royal Berkshire، بینی تا چند هفته گرفته می‌ماند و ترشح خونابه‌ای و احتقان ۲ تا ۴ هفته ادامه دارد. همین راهنما یادآوری می‌کند که دود و گردوغبار داخل بینی را تحریک می‌کنند و باید تا دو هفته از آن‌ها دوری کرد. بنابراین عطسه‌های گاه‌به‌گاه در این دوره نشانهٔ بدی نیست. دلایل رایج عطسه در این دوران عبارت‌اند از:

• گرفتگی و تورم داخل بینی
• ترشح خونابه‌ای و دلمه‌های داخل بینی
• دود، گردوغبار و بوهای تحریک‌کننده
• سرماخوردگی یا تماس با افراد بیمار
• آلرژی فصلی

عوارض عطسه بعد از عمل بینی

مهم‌ترین عارضهٔ احتمالی عطسهٔ شدید، خونریزی است. نگه‌داشتن عطسه نیز بی‌خطر نیست؛ یک متخصص گوش و حلق و بینی در Cleveland Clinic گفته است که بیمارانی با پارگی پردهٔ گوش یا کشیدگی عضلات پشت دیده است، هرچند این موارد لزوماً پس از جراحی بینی نبوده‌اند. او به کسانی که تازه جراحی کرده‌اند توصیه می‌کند دهان را کامل باز کنند، زیرا خروج هوا از دو مسیر، فشار کمتری ایجاد می‌کند.

روش صحیح عطسه کردن بعد از عمل بینی

عطسه با دهان باز؛ گام‌به‌گام

عطسه واکنشی غیرارادی است، اما نحوهٔ خروج هوا را می‌توان مدیریت کرد. هدف این است که فشار هوا از دهان آزاد شود و به بینی نرسد.

1. به‌محض احساس عطسه، دهان را کامل باز کنید.
2. بگذارید هوا از دهان خارج شود و جلوی آن را نگیرید.
3. دهان و بینی را با آرنج یا دستمال بپوشانید، نه با دست.
4. برای پاک‌کردن ترشحات از دستمال کاغذی استفاده کنید و بینی را فین نکنید.

متن انگلیسی:

Don’t blow your nose or sneeze for a couple of weeks. What?! Yes, if you can avoid sneezing or blowing your horn, do it. If you have to sneeze, expel the sneeze through your mouth, not your nose.

ترجمه فارسی:
تا یکی دو هفته، فین نکنید و عطسه هم نکنید. چی؟! بله، اگر می‌توانید جلوی عطسه کردن یا فین کردن را بگیرید، حتماً این کار را بکنید. اگر هم مجبور شدید عطسه کنید، آن را از راه دهان خارج کنید، نه از راه بینی.
به نقل از سایت The Aesthetic Society

یعنی مسیر خروج هوا باید دهان باشد، نه بینی.

چه کارهایی را نباید انجام داد؟

نگه‌داشتن عطسه، بستن دهان و گرفتن بینی هنگام عطسه، فشار را به داخل برمی‌گرداند. پزشکان Cleveland Clinic نیز توصیه می‌کنند عطسه را نگه ندارید. راهنمای Royal Berkshire فین کردن و کندن دلمه‌های داخل بینی را در هفتهٔ نخست ممنوع می‌داند، چون ممکن است روند ترمیم را مختل کند و خونریزی را آغاز کند.

چند روز بعد از عمل بینی می‌توان عطسه کرد؟

زمان مشخصی برای «مجاز بودن» عطسه وجود ندارد، زیرا عطسه غیرارادی است؛ منابع توصیه می‌کنند آن را در یک بازهٔ مشخص تا حد امکان مهار کنید و در صورت وقوع از دهان خارج کنید. این بازه در دستورالعمل‌های خارجی ۲ تا ۴ هفته گزارش شده است. زمان دقیق به نوع جراحی و دستور جراح شما بستگی دارد.

متن انگلیسی:

 Try to avoid sniffing or sneezing for two weeks after surgery. If you do sneeze, try and sneeze with your mouth open to help lessen the pressure forced through your nose.

ترجمه فارسی:
سعی کنید تا دو هفته پس از جراحی، از بالا کشیدن هوا از راه بینی یا عطسه کردن خودداری کنید. اگر هم عطسه کردید، سعی کنید با دهان باز عطسه کنید تا فشار وارده به بینی‌تان کاهش یابد.
به نقل از سایت Royal Berkshire NHS Foundation Trust

راهنمای ۲۰۲۶ این بیمارستان بازهٔ احتیاط را دو هفته تعیین کرده است.

جلوگیری از عطسه بعد از عمل بینی؛ ۵ نکتهٔ کاربردی

عطسه را نمی‌توان کاملاً متوقف کرد، اما می‌توان محرک‌های آن را کم کرد. این پنج نکته از دستورالعمل‌های بالینی خارجی گرفته شده‌اند و پیش از اجرا باید با جراح شما هماهنگ شوند.

1. تا دو هفته از محیط‌های دودی و پرگردوغبار دوری کنید.
2. تا دو هفته از افراد مبتلا به سرماخوردگی یا عفونت تنفسی فاصله بگیرید.
3. شستشوی بینی با آب نمک را طبق آموزش پرستار یا جراح انجام دهید؛ راهنمای Royal Berkshire حدود سه بار در روز را برای پاک‌کردن لخته‌ها و دلمه‌ها پیشنهاد می‌کند.
4. هنگام احساس عطسه، با نوک زبان سقف دهان را تحریک کنید؛ کلینیک Solomon Facial Plastic این روش را توصیه می‌کند.
5. اگر آلرژی دارید، داروی ضدحساسیت را فقط با نظر جراح مصرف کنید.

قرص ضد عطسه بعد از عمل بینی

قرص ضد عطسه را بدون نظر جراح مصرف نکنید. اگر عطسه ناشی از آلرژی باشد، جراح ممکن است آنتی‌هیستامین تجویز کند؛ انجمن The Aesthetic Society مصرف آنتی‌هیستامین را در توصیه‌های دوران نقاهت آورده است. راهنمای Royal Berkshire نیز از مصرف آسپرین پرهیز می‌دهد، چون خطر خونریزی را بالا می‌برد.

• نام دارو و دوز آن را خودتان تعیین نکنید.
• آسپرین مصرف نکنید.
• پیش از مصرف داروهای ضدحساسیت یا سرماخوردگی با جراح مشورت کنید.

خمیازه و عطسه بعد از عمل بینی

خمیازه نیز مانند عطسه غیرارادی است و نمی‌توان آن را کاملاً متوقف کرد. یک مرکز جراحی پلاستیک (James Wang MD) توصیه می‌کند حداقل شش هفته از حالت‌های شدید صورت پرهیز شود. بر این پایه، خمیازه را تا حد امکان آرام بکشید و اگر با عطسه همراه شد، همان اصول عطسه با دهان باز را رعایت کنید. در صورت نگرانی، از جراح خود بپرسید.

آبریزش و عطسه بعد از عمل بینی

ترشح خونابه‌ای و احتقان بینی تا ۲ یا ۴ هفته پس از جراحی طبیعی است. راهنمای Royal Berkshire توصیه می‌کند در ۲ هفتهٔ نخست از افراد مبتلا به سرماخوردگی یا عفونت قفسهٔ سینه دور بمانید تا دچار عفونت نشوید. برای آشنایی با خطر سرماخوردگی قبل از عمل بینی می‌توانید مطلب مرتبط را بخوانید. برای پاک‌کردن ترشحات نیز دستمال کاغذی را به دستمال پارچه‌ای ترجیح دهید.

سرفه بعد از عمل بینی؛ علت و روش صحیح

گلودرد ناشی از لولهٔ بیهوشی می‌تواند پس از جراحی بینی سرفه ایجاد کند؛ کلینیک Solomon Facial Plastic این عارضه را گزارش کرده است. منابع بررسی‌شده دستور جداگانه‌ای برای سرفه نداده‌اند، اما اصل کاهش فشار از راه دهان برای سرفه نیز منطقی است. اگر سرفه ادامه یافت یا با تب همراه شد، حتماً جراح را مطلع کنید.

چه زمانی عطسه و خونریزی نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

کمی خونریزی پس از جراحی طبیعی است و معمولاً طی چند دقیقه قطع می‌شود. در ۴۸ ساعت نخست نوشیدنی گرم را جایگزین نوشیدنی داغ کنید، زیرا مایعات داغ رگ‌های بینی را گشاد می‌کنند. برای انتخاب نوشیدنی و غذای مناسب این دوره می‌توانید بعد از عمل بینی چی بخوریم را بخوانید. اگر عطسه با خونریزی همراه شد، مراحل زیر را انجام دهید.

1. بنشینید و چانه را کمی به‌سمت پایین نگه دارید.
2. بخش گوشتی بینی را ۱۰ دقیقه با دستمال محکم فشار دهید.
3. کیسهٔ یخ را روی پل بینی یا پیشانی بگذارید.
4. خون را بیرون بریزید و آن را قورت ندهید.
5. اگر خونریزی پس از ۳۰ دقیقه قطع نشد، به اورژانس مراجعه کنید.

در این موارد نیز با پزشک تماس بگیرید:

• ترشح بدبوی مداوم و زیاد از بینی
• تب و احساس بی‌حالی
• درد فزایندهٔ بینی با وجود مصرف مسکن
• درد شدید چشم همراه با تورم فزاینده

نتیجه‌گیری؛ نحوه عطسه کردن بعد از عمل بینی

عطسه بعد از عمل بینی شایع و معمولاً طبیعی است، اما خروج شدید هوا از بینی یا نگه‌داشتن عطسه خطر خونریزی را بالا می‌برد. بهترین روش، عطسه با دهان باز و پوشاندن دهان با آرنج است. منابع خارجی احتیاط را ۲ تا ۴ هفته توصیه می‌کنند و دستور جراح مقدم است. دوری از دود و افراد سرماخورده، شستشوی بینی و مصرف دارو فقط با نظر پزشک، عطسه را کاهش می‌دهد. خمیازه و سرفه را نیز آرام نگه دارید و در صورت خونریزی بیش از ۳۰ دقیقه، تب یا درد فزاینده به پزشک مراجعه کنید.