مراقبت های بعد از عمل بینی شامل بالا نگه داشتن سر، کمپرس خنک در ۴۸ ساعت اول، استراحت، تغذیه نرم، مصرف منظم داروها و پرهیز از هر ضربه یا فشار به بینی است. رعایت دقیق این موارد ورم و کبودی را کم میکند و فرم نهایی را حفظ میکند. برای نتیجه مطمئنتر از بهترین جراح بینی در تهران مشاوره بگیرید.
| موضوع | پاسخ کوتاه |
|---|---|
| ۴۸ ساعت اول | سر بالاتر از قلب، کمپرس خنک روی چشم و گونه، استراحت و نوشیدن با نی |
| روز سوم تا هفته اول | خواب طاقباز، محافظت از ضربه، مرخصی از کار و ادامه محدودیتها تا برداشتن آتل |
| بعد از برداشتن آتل | شستشوی بینی با سرم، چسب بینی و ماساژ فقط با اجازه جراح |
| تغذیه و دارو | غذای نرم، مایعات فراوان، آنتیبیوتیک منظم و پرهیز از مسکنها و مکملهای خونرقیقکننده بدون نسخه |
| ممنوعیتها | فین کردن، عینک، ورزش سنگین، آفتاب مستقیم، شنا و دخانیات |
| علائم خطر | خونریزی شدید، تب بالا، درد فزاینده، قرمزی و ترشح چرکی |
مراقبتهای ۴۸ ساعت اول بعد از عمل بینی: روز اول چه باید کرد؟
روز اول و دوم حساسترین دوره ریکاوری است و چند اشتباه کوچک میتواند ورم را بیشتر کند.
تا چند روز بعد از عمل بینی باید سربالا بود و چرا سر باید بالا باشد؟
سر در ۴۸ ساعت اول باید بالاتر از قلب باشد تا خون و مایعات کمتری در بافتهای صورت جمع شوند. بیشتر جراحان خوابیدن با دو یا سه بالش یا روی صندلی راحتی را توصیه میکنند و بدن را با زاویه حدود ۳۰ تا ۴۵ درجه نگه میدارند. مدت دقیق را از جراح بپرسید و تا چند روز بعد عمل بینی باید سربالا باشد را با دستور او تطبیق دهید.
کمپرس سرد بعد از عمل بینی چگونه و تا کی استفاده میشود؟
کمپرس سرد باید روی چشمها و گونهها قرار بگیرد، نه مستقیم روی آتل و گچ، و معمولاً در ۴۸ ساعت اول ادامه مییابد. پک ژلی یا گاز خیسشده در آب سرد را با پارچه نازک بپوشانید، زیرا یخ مستقیم خطر سرمازدگی دارد. این روش در رفع کبودی زیر چشم بعد از عمل بینی نقش اصلی را دارد.
به نقل از ECU Health:
English text:
Don’t apply ice to the area unless your healthcare provider says it’s OK. Wrap the ice or cold pack in a light towel to create a barrier. Never apply ice or cold packs directly to the skin.
متن فارسی:
تا زمانی که پزشک یا متخصص درمان شما اجازه نداده است، از یخ روی آن ناحیه استفاده نکنید. یخ یا بسته سرد را درون یک حوله نازک بپیچید تا لایهای محافظ ایجاد شود. هرگز یخ یا بستههای سرد را مستقیماً روی پوست قرار ندهید.
خونریزی و ترشح خونی بعد از عمل بینی تا چه حد طبیعی است؟
ترشح خونآلود از بینی و مزه خون در گلو در ۴۸ ساعت اول شایع است و معمولاً طی چهار تا هفت روز قطع میشود. گاز زیر بینی را هر بار که خیس شد عوض کنید و سر را بالا نگه دارید. اگر خونریزی بیش از ده دقیقه ادامه یافت یا پد هر چند دقیقه از خون قرمز روشن پر شد، همان لحظه با جراح تماس بگیرید.
استراحت مطلق بعد از عمل بینی یعنی چه؟
استراحت مطلق به معنای بیحرکت ماندن در تخت نیست؛ بیمار بیشتر وقت را نشسته یا نیمهخوابیده میگذراند، اما چند بار در روز در خانه کوتاه و آرام راه میرود. راه رفتن ورم را کم میکند و خطر لخته شدن خون در پاها را پایین میآورد. فعالیتی که ضربان قلب را بالا ببرد یا عرقریزی ایجاد کند در این دوره ممنوع است.
نوشیدنی، نی و لباس مناسب در ۴۸ ساعت اول
نوشیدن مایعات پس از بازگشت کامل هوشیاری و با اجازه تیم درمان شروع میشود؛ تا آن زمان خوردن و آشامیدن ممنوع است. بعد از آن آب خنک یا ولرم و آبمیوه طبیعی را با نی بنوشید تا سر پایین نیاید. لباس جلوباز و دکمهدار نیز از کشیده شدن لباس روی آتل و صورت جلوگیری میکند.
مراقبتهای روز سوم تا پایان هفته اول بعد از عمل بینی
ورم و کبودی از روز دوم یا سوم به اوج میرسند و رفتار شما روی فرم بینی اثر مستقیم دارد.
بعد از عمل بینی چگونه بخوابیم؟ خوابیدن طاقباز
در هفته اول فقط به پشت و با سر بالا بخوابید؛ خوابیدن به پهلو یا شکم فشار مستقیم به بینی وارد میکند و فرم ناپایدار را جابهجا میکند. دو بالش زیر سر و یک بالش کنار شانهها حالت بدن را ثابت نگه میدارد. بسیاری میپرسند چند روز بعد از عمل بینی میتوان به پهلو خوابید؛ پاسخ به روند ترمیم بستگی دارد.
ورم و کبودی بعد از عمل بینی چقدر طول میکشد و کمپرس گرم از کی مجاز است؟
ورم و کبودی تا روز دوم یا سوم افزایش مییابند، سپس کم میشوند و کبودی طی چند هفته محو میشود. پس از ۴۸ ساعت و فقط با اجازه جراح میتوان کمپرس ولرم را روی کبودیهای اطراف چشم گذاشت. ورم داخلی بینی ماهها باقی میماند؛ بنابراین درباره نتیجه نهایی در هفتههای اول قضاوت نکنید.
به نقل از University of Mississippi Medical Center:
English text:
“The nose will be swollen for about two weeks after surgery. It takes about six to nine months for 90% of the swelling to go away.”
متن فارسی:
بینی تا حدود دو هفته پس از جراحی متورم خواهد بود. حدود شش تا نه ماه طول میکشد تا ۹۰ درصد از این تورم برطرف شود.
مراقبت از بینی در برابر ضربه و فشار
بینی در هفته اول بسیار حساس است و یک ضربه کوچک میتواند غضروف را جابهجا کند و درد شدیدی ایجاد کند. از شلوغی، بازی با کودک و حیوان خانگی فاصله بگیرید و هنگام شستن صورت فقط اطراف بینی را لمس کنید. این احتیاط پس از خروج تامپون اهمیت بیشتری دارد و بسیاری میپرسند بعد از کشیدن تامپون بینی چه باید کرد.
کارهای خانه بعد از عمل بینی و پایین انداختن سر
کارهای خانه را در هفته اول به دیگران بسپارید یا به کارهای سبک محدود کنید. خم شدن برای برداشتن چیزی از زمین یا شستن ظروف با سر پایین، فشار خون سر را بالا میبرد و ورم را بیشتر میکند؛ به جای خم کردن کمر، زانوها را خم کنید. اگر برداشتن یک وسیله باعث نفسنفس یا احساس فشار در صورت شد، آن را زمین بگذارید.
مرخصی از کار بعد از عمل بینی
اغلب بیماران به یک تا دو هفته مرخصی نیاز دارند و بازگشت به کار معمولاً پس از برداشتن آتل ممکن است. مشاغل پرتحرک، گرم یا پرگردوغبار زمان بیشتری میطلبند. اگر میخواهید بدانید چند روز بعد از عمل بینی میتوان کار کرد، جراح بر اساس نوع عمل و شغل شما زمان را تعیین میکند.
خشکی دهان، پیوست و گرفتگی بینی را چگونه کم کنیم؟
آتل یا تامپون مسیر تنفس بینی را میبندد و بیمار از دهان نفس میکشد؛ نتیجه آن خشکی دهان است. نوشیدن مکرر آب، یک لیوان کنار تخت و دستگاه بخور سرد در اتاق کمک میکند. کمتحرکی و مسکنها پیوست ایجاد میکنند؛ میوه تازه، فیبر و مایعات بیشتر این مشکل را کاهش میدهد. گرفتگی بینی هم تا حدود یک هفته طبیعی است.
مراقبتهای هفته دوم و بعد از برداشتن گچ و آتل بینی
برداشتن آتل آزادی بیشتری میدهد، اما بافتهای بینی هنوز در حال ترمیماند و مراقبتها ادامه دارد.
بعد از برداشتن گچ بینی چه باید کرد؟
گچ و آتل معمولاً پنج تا هفت روز پس از جراحی برداشته میشوند و پوست زیر آن حساس و گاهی خشک است. پوست را نمالید، با آب ولرم و ملایم بشویید و بدون نظر جراح از هیچ کرمی استفاده نکنید. پاسخ پرسش بعد از برداشتن گچ بینی چه باید کرد به نوع عمل شما بستگی دارد.
چسب زدن به بینی بعد از عمل بینی
چسب مخصوص بینی ورم را کنترل میکند و فرم را در جای خود نگه میدارد؛ جراح معمولاً استفاده از آن را حداقل تا یک ماه توصیه میکند. چسب را روی پوست خشک و بدون کرم بچسبانید و هنگام کندن آن را آهسته جدا کنید. آشنایی با نحوه چسب زدن بینی توسط خود بیمار خطای اجرا را کم میکند.
شستشوی بینی بعد از عمل از کی شروع میشود؟
شستشوی بینی با سرم نمکی معمولاً پس از برداشتن گچ و با اجازه جراح شروع میشود و دلمههای خون و مخاط را پاک میکند. برخی جراحان اسپری سالین را از هفته اول مجاز میدانند. پرسش شستشوی بینی بعد از عمل از کی شروع میشه را حتماً در ویزیت کنترل از جراح بپرسید.
تمیز کردن بینی بعد از عمل: گوشپاککن مجاز است؟
مراکز درمانی معتبر توصیه میکنند هیچ جسمی، حتی گوشپاککن، وارد بینی نشود. گوشپاککن فقط برای پاک کردن دلمههای اطراف سوراخها و محل بخیههای بیرونی با مادهای که جراح تجویز کرده کاربرد دارد. تا زمانی که جراح اجازه نداده است، داخل مجرای بینی را دستکاری نکنید؛ دلمههای عمیق با شستشوی سرم نرم میشوند و بیرون میآیند. اگر دلمهای باعث انسداد کامل یا خونریزی شد، موضوع را به جراح اطلاع دهید.
ماساژ بینی بعد از عمل از چه زمانی مجاز است؟
پس از جوش خوردن زخمها و برداشتن گچ و تامپون، برخی جراحان برای کاهش سفتی و ورم ماساژ ملایم را توصیه میکنند. ماساژ نادرست ورم را بیشتر میکند و ممکن است فرم را تغییر دهد؛ پس جهت و فشار دست را جراح باید نشان دهد. با یادگیری نحوه ماساژ بینی گوشتی بعد از عمل این کار را درست انجام دهید.
پیادهروی و بازگشت تدریجی به فعالیت
پیادهروی آرام از روز اول مجاز است و پس از برداشتن آتل میتوان مدت و سرعت آن را کمکم بیشتر کرد. معیار ساده این است که هنگام راه رفتن بتوانید بدون نفسنفس صحبت کنید و صورتتان داغ و پرخون نشود. ورزش سبک معمولاً از هفته دوم یا سوم و ورزش سنگین با اجازه جراح، گاهی تا سه ماه بعد، شروع میشود.
عینک زدن بعد از عمل بینی
عینک روی پل بینی فشار دائمی وارد میکند و میتواند فرم بینی را تغییر دهد؛ منابع بیمارستانی استفاده نکردن از عینک و گذاشتن هر چیز روی بینی را تا حدود دو ماه توصیه میکنند. اگر ناچارید، عینک را با نوار به پیشانی بچسبانید یا از لنز استفاده کنید. لنز را باید پس از اجازه جراح بگذارید.
اصلاح صورت و روتین پوستی بعد از عمل بینی
پوست صورت پس از جراحی حساس و گاهی کمحس است. اصلاح اطراف بینی و لب بالا را با تیغ برقی و فقط با اجازه جراح شروع کنید و پوست را فشار ندهید. پاککننده ملایم، مرطوبکننده بدون عطر و ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ روتین ایمن این دوره است؛ ماسکهای صورت و لایهبردارها را کنار بگذارید.
تغذیه بعد از عمل بینی: چه بخوریم و از چه چیزهایی پرهیز کنیم؟

نوع غذا و روش جویدن روی حرکت فک و تورم صورت اثر میگذارد و در ترمیم زخمها نقش دارد.
بعد از عمل بینی چی بخوریم؟
غذاهای نرم و آبکی مانند سوپ، پوره، آش، تخممرغ عسلی و گوشت یا مرغ لهشده به جویدن زیاد نیاز ندارند و فشاری به بینی وارد نمیکنند. آب را در اولویت بگذارید و مایعات داغ را کنار بگذارید. پاسخ کامل پرسش بعد از عمل بینی چی بخوریم را در راهنمای تغذیه ببینید.
آبمیوه طبیعی برای کاهش ورم مفید است؟
آبمیوههای طبیعی مانند آب پرتقال، هویج و کرفس به تأمین مایعات و ویتامینها کمک میکنند، اما اثر قطعی آنها بر کاهش ورم اثبات نشده است. آب میوه را سرد یا ولرم و با نی بنوشید و آن را جایگزین وعدههای پروتئیندار نکنید. در ساعتهای اولیه ریکاوری خوردن هر نوشیدنی ممنوع است.
چه غذاها و نوشیدنیهایی بعد از عمل بینی ممنوع یا کممصرف باید باشند؟
الکل ورم را بیشتر میکند و با مسکنها تداخل دارد؛ دستکم دو تا سه هفته از آن پرهیز کنید. نمک زیاد باعث احتباس مایع میشود، غذاهای سفت و جویدنی حرکت فک را زیاد میکنند و بسیاری از جراحان کافئین را در روزهای نخست محدود میکنند. تغذیه سالم و کافی در این دوره به خوب شدن زخمها کمک میکند.
مراقبتهای دارویی بعد از عمل بینی: چه داروهایی مصرف و چه داروهایی ممنوع است؟
داروهای تجویزی ترمیم را حمایت میکنند، اما یک قرص اشتباه میتواند خونریزی یا عفونت ایجاد کند.
- مصرف منظم آنتیبیوتیک: دوره درمان را در ساعتهای مشخص و تا پایان دوره ادامه دهید تا از عفونت پیشگیری شود.
- مصرف مسکن: فقط داروی تجویزی جراح را مصرف کنید و همراه مسکن الکل ننوشید.
- پرهیز از خونرقیقکنندهها: آسپرین، ایبوپروفن، ویتامین E و مکملهای گیاهی بدون نسخه را مصرف نکنید.
- داروهای ضداحتقان: فقط با اجازه جراح استفاده کنید، زیرا ممکن است فشار خون را بالا ببرند.
- عدم مصرف خودسرانه: داروهای دیگر را بدون مشورت و بیش از دوز تعیینشده مصرف نکنید.
- پماد و اسپری: پمادهای آنتیبیوتیک و اسپری سالین را مطابق دستور و روش آموزشدادهشده به کار ببرید.
فهرست دارویی هر بیمار به نوع عمل، سابقه بیماری و داروهای مصرفی او بستگی دارد. اگر دارویی را مصرف میکنید که در فهرست جراح نیست، پیش از مصرف از او بپرسید. برای دریافت برنامه دارویی دقیق میتوانید از بهترین جراح بینی در مشهد یا شهر محل زندگی خود کمک بگیرید.
ممنوعیتهای بعد از عمل بینی: کارهایی که نباید انجام داد
بخش بزرگی از نتیجه نهایی به کارهایی بستگی دارد که انجام نمیدهید؛ جدول زیر مدت معمول محدودیتها را نشان میدهد.
| محدودیت | مدت معمول | دلیل |
|---|---|---|
| فین کردن | یک تا دو هفته یا تا اجازه جراح | افزایش فشار و خطر خونریزی |
| دست زدن به بینی | تا اجازه جراح | جابهجایی غضروف و عفونت |
| خیس کردن آتل و گچ | تا برداشتن آتل | شل شدن چسب و عفونت |
| دوش آب داغ | حداقل یک هفته | باز شدن عروق و افزایش ورم |
| دخانیات و مواد مخدر | حداقل دو هفته | کند شدن ترمیم و افزایش عوارض |
| عینک | حدود دو ماه یا تا اجازه جراح | فشار روی پل بینی |
| ورزش سنگین و ورزشهای تماسی | از چند هفته تا سه ماه | بالا رفتن فشار خون و خطر ضربه |
| آفتاب مستقیم، سونا و شنا | حدود دو ماه | تشدید ورم و آفتابسوختگی |
| رانندگی | حداقل یک هفته و تا قطع مسکنهای قوی | خوابآلودگی و کندی واکنش |
| رابطه جنسی | ده روز تا سه هفته | افزایش فشار خون و ضربان قلب |
| آرایش | تا برداشتن آتل و سپس با اجازه جراح | آلودگی و فشار هنگام پاک کردن |
| خندیدن و پرحرفی | یک تا دو هفته | حرکت عضلات اطراف بینی |
چند روز بعد از جراحی بینی میتوان حمام کرد؟
دوش با آب ولرم معمولاً از روز بعد از جراحی مجاز است، به شرط آنکه آتل و چسب خشک بمانند؛ آب داغ دستکم یک هفته ممنوع است. بخار زیاد حمام هم ورم را بیشتر میکند. اگر میپرسید چند روز بعد از جراحی بینی میتوان حمام کرد، پاسخ به وضعیت بینی و دستور جراح بستگی دارد.
عطسه و سرفه بعد از عمل بینی را چگونه کنترل کنیم؟
عطسه یا سرفه ناگهانی فشار شدیدی به بینی وارد میکند. هنگام احساس عطسه دهان را باز کنید و سر را کمی عقب نگه دارید تا هوا از دهان خارج شود. عطسه کردن بعد از عمل بینی را با احتیاط انجام دهید و اگر سرماخوردگی یا آلرژی دارید، با جراح درباره داروی مناسب صحبت کنید.
مسافرت بعد از عمل بینی از چه زمانی ممکن است؟
مسافرت در دوران نقاهت اولیه، حدود ده تا چهارده روز اول، توصیه نمیشود، زیرا دسترسی سریع به جراح ضروری است. پرواز و سفرهای طولانی را فقط با اجازه جراح برنامهریزی کنید. در سفر از بلند کردن چمدان بپرهیزید، آب بنوشید و برای پیشگیری از لخته شدن خون هر یکی دو ساعت چند قدم راه بروید.
ریکاوری بعد از عمل بینی چقدر طول میکشد؟ جدول زمانی هفته اول تا ۱۲ ماه
ریکاوری یک مسیر چندماهه است و هر مرحله نیازهای متفاوتی دارد؛ جدول زیر نقطهعطفها را به ترتیب نشان میدهد.
| زمان | وضعیت معمول | مراقبت کلیدی |
|---|---|---|
| ۴۸ ساعت اول | ورم و کبودی رو به افزایش، گرفتگی بینی و ترشح خونی | سر بالا، کمپرس خنک، استراحت |
| روز سوم تا هفتم | اوج ورم و کبودی، وجود آتل | خواب طاقباز، پرهیز از ضربه |
| روز هفتم تا چهاردهم | برداشتن آتل، کمرنگ شدن کبودی | شستشو، چسب بینی، پیادهروی سبک |
| هفته سوم و چهارم | کم شدن ورم، بازگشت به کار و فعالیت سبک | ادامه چسب، ضدآفتاب، پرهیز از فشار |
| ماه دوم و سوم | شروع تدریجی عینک و ورزش با اجازه جراح | محافظت در برابر ضربه |
| ماه ششم تا نهم | رفع حدود ۹۰ درصد ورم | ویزیت کنترل و مراقبت پوست |
| ماه دوازدهم | شکل تقریباً نهایی بینی | ارزیابی نتیجه با جراح |
مراقبتهای یک ماه بعد از عمل بینی (روز بیستم تا سیام)
در روز بیستم تا سیام بیشتر کبودیها از بین رفتهاند، اما بینی هنوز متورم و گاهی سفت است. چسب بینی، محافظت از ضربه و ضدآفتاب باید ادامه یابد و ورزش سبک فقط با موافقت جراح شروع شود. تغییر جزئی در شکل بینی در این مرحله طبیعی است و نشانه شکست نتیجه نیست.
مراقبتهای قبل از عمل بینی که ریکاوری را راحتتر میکند
آمادهسازی خانه و بدن پیش از جراحی، بخش زیادی از دردسر ۴۸ ساعت اول را از بین میبرد.
- دخانیات را مطابق دستور جراح چند هفته پیش از عمل کنار بگذارید.
- آسپرین، ایبوپروفن، ویتامین E و مکملهای گیاهی را فقط در زمان تعیینشده توسط جراح قطع کنید.
- ناشتایی را طبق دستور تیم بیهوشی رعایت کنید.
- بالش اضافی، نی، لباس دکمهدار، سرم نمکی و گاز استریل را از قبل تهیه کنید.
- همراهی برای رساندن به منزل و کمک یک تا دو روز اول در نظر بگیرید.
علائم طبیعی و علائم خطر بعد از عمل بینی: چه زمانی باید با جراح تماس گرفت؟
همه ورمها و ترشحات نگرانکننده نیستند، اما چند نشانه نیاز به تماس فوری با جراح دارند.
| علامت | معمولاً طبیعی است اگر | تماس با جراح لازم است اگر |
|---|---|---|
| ورم و کبودی | تا روز سوم زیاد شود و سپس کم شود | بعد از اوج ناگهان بیشتر یا یکطرفه و سفت شود |
| خونریزی | ترشح صورتی یا قرمز تیره تا چند روز باشد | بیش از ده دقیقه ادامه یابد یا پد هر چند دقیقه پر شود |
| درد | به شکل سنگینی و فشار قابل تحمل باشد | شدید و فزاینده باشد و با مسکن کم نشود |
| تب | خفیف و حدود ۳۷٫۸ درجه در روزهای اول باشد | بالاتر از ۳۸ درجه باشد یا ادامه یابد |
| قرمزی و ترشح | خفیف و بدون بو باشد | همراه گرما، قرمزی فزاینده یا چرک باشد |
| گرفتگی بینی | تا چند هفته ادامه یابد | با گذر زمان بدتر شود |
تنگی نفس، درد قفسه سینه یا ورم و درد ناگهانی در ساق پا نشانههای اورژانسیاند و نیاز به مراجعه فوری به بیمارستان دارند. خلقوخوی پایین یا بیحوصلگی خفیف در هفتههای اول هم شایع است و معمولاً با کم شدن ورم بهتر میشود. اگر این حالت طولانی شد، با جراح یا مشاور صحبت کنید.
عوارض بیتوجهی به مراقبتهای بعد از عمل بینی
نادیده گرفتن دستورهای جراح در دوره ترمیم میتواند به عوارض زیر منجر شود که برخی نیاز به جراحی ترمیمی دارند.
- ایجاد عفونت
- ورم زیاد بینی
- افزایش خونریزی
- مشکلات تنفسی
- چسبندگی در داخل بینی
- اختلالات بویایی
- کبودی زیاد زیر پوست
- ماندن جای زخم یا اسکار
- جابهجایی غضروف بینی
- افتادگی بینی
اهمیت رعایت مراقبتهای بعد از عمل بینی
رعایت دقیق دستورها دوره ریکاوری را کوتاهتر و قابلپیشبینیتر میکند و پیامدهای زیر را به همراه دارد.
- درد و تورم کمتر
- دوره نقاهت کوتاهتر
- کاهش خطر عفونت
- تأثیر مثبت در فرم نهایی بینی
- کمک به بهبود مناسب زخم
- کاهش خطر لخته شدن خون
جمعبندی مراقبتهای بعد از عمل بینی و قدم بعدی
مراقبتهای بعد از عمل بینی بر چهار پایه استوار است: سر بالا و کمپرس خنک در ۴۸ ساعت اول، خواب طاقباز و پرهیز از ضربه در هفته اول، تغذیه نرم با داروهای منظم، و ادامه محدودیتها تا ماهها پس از عمل. علائم غیرعادی مانند خونریزی مداوم، تب بالا یا درد فزاینده را همان روز به جراح گزارش دهید و هیچ دارو یا مکملی را خودسرانه مصرف نکنید. برای مشاوره و نوبتگیری به دکتر آنلاین مراجعه کنید و بنویسید کدام توصیه برایتان سختتر بود.


